Marta zawsze była dobrą uczennicą. Lubiła język polski, pisała opowiadania, angażowała się w życie klasy. Jednak odkąd zaczęła liceum, coraz częściej mówiła, że „nie ma siły” i „nie chce tam iść”. Rano bolał ją brzuch, w autobusie miała ściśnięte gardło, a na myśl o klasówce czuła, że serce bije jej za szybko. Rodzice zauważyli, że Marta wycofuje się z kontaktów z koleżankami i godzinami siedzi w pokoju.

To nie lenistwo ani „fochy”. U nastolatków lęk przed szkołą bywa związany z presją ocen, trudnościami w relacjach z rówieśnikami czy stresem związanym z oczekiwaniami wobec przyszłości. Warto to dostrzec i zareagować na czas.

Skąd ten lęk u nastolatków?

• Presja ocen i egzaminów, matury, testy, wybór dalszej drogi kształcenia.
• Relacje społeczne, konflikty, cyberprzemoc, brak akceptacji w grupie.
• Perfekcjonizm i wysokie wymagania, często zarówno własne, jak i rodziców czy szkoły.
• Zmiany w okresie dojrzewania, wahania nastroju, większa wrażliwość emocjonalna.
• Lęk o przyszłość, „Czy dam sobie radę?”, „Czy wybiorę dobrą szkołę/studia?”.

 

Jak rozpoznać, że to coś więcej niż zwykła niechęć?

• Częste bóle brzucha, nudności, bóle głowy bez przyczyny medycznej.
• Unikanie szkoły, spóźnienia, wagary.
• Nagły spadek ocen lub całkowita utrata motywacji.
• Wycofanie z kontaktów z rówieśnikami.
• Silne napięcie emocjonalne: płacz, napady złości, trudności ze snem.

 

Jak wspierać nastolatka?

Rozmowa bez oceniania
Zamiast: „Przesadzasz, każdy chodzi do szkoły”, lepiej powiedzieć:
„Widzę, że to dla Ciebie trudne. Opowiesz mi, co dokładnie Cię martwi?”

Budowanie poczucia sprawczości
Zachęcaj do małych kroków, nie oczekuj od razu pełnej obecności czy świetnych ocen. Doceniaj wysiłek, nie tylko efekt.

Wsparcie w radzeniu sobie ze stresem
Ucz nastolatka prostych technik relaksacji, pomagaj w planowaniu nauki, wprowadzaj zdrowe nawyki (sen, ruch, przerwy od telefonu).

Współpraca ze szkołą
Rozmowa z wychowawcą czy pedagogiem szkolnym może pomóc znaleźć rozwiązania: indywidualne tempo pracy, mniej stresujące formy sprawdzania wiedzy.

Profesjonalna pomoc
Jeśli lęk utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, warto zgłosić się do psychologa. Specjalista pomoże zrozumieć przyczyny i pokaże, jak sobie radzić.

Podsumowanie

Historia Marty pokazuje, że lęk przed szkołą w wieku nastoletnim to nie kaprys ani „brak chęci”. To realne wyzwanie emocjonalne, które może poważnie utrudniać życie. Ważne jest, by nie oceniać, tylko towarzyszyć, rozmawiać i gdy potrzeba szukać profesjonalnego wsparcia. Dzięki temu nastolatek może odzyskać poczucie bezpieczeństwa i wiary w siebie.